Voorwoord

In deze bijzondere tijden is het gelukt om de jaarrekening 2019 af te ronden. We zijn blij deze aan u te presenteren. Niet dat de inhoud ons vrolijk stemt. In november voerden we met elkaar een stevig gesprek over de tweede bestuursrapportage 2019 en de meerjarenbegroting. Het gesprek ging over onze financiële positie en hoe die verbeterd kan worden. We spraken over de betaalbaarheid van onze voorzieningen, over mogelijke besparingen, lastenverzwaring voor onze inwoners en slimmer samenwerken met inwoners en andere partners. Ons uitgangspunt was en is een sluitende begroting en het aanvullen van onze spaarpot, de zogenaamde reserves. Toen al was duidelijk dat we voor 2019 afstevenden op een tekort. Het tekort blijkt iets minder groot dan toen verwacht, maar toch nog een tekort van € 3,6 miljoen.

We bespreken in dit voorwoord een aantal zaken die er in 2019 voor ons uitsprongen.

Nieuwe samenstelling college

In mei 2019 namen we afscheid van Jan van Hal en van tijdelijk wethouder Jan Paantjes en startte Ger de Weert in ons college. In september namen we afscheid van Martin van der Bijl en verwelkomden we Frank Vrolijk. Voor een dagelijks bestuur heeft een wisseling van twee wethouders impact. Kennis en ervaring verdwijnt en nieuwe blikken verrijken weer. Het kostte natuurlijk wel inwerktijd. Met dank aan al het werk van de wethouders die afscheid namen, gingen we vol goede moed met het vernieuwde team aan de slag.

In tijden van Corona

Ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening worden we beperkt door de coronacrisis. Op bijzonderheden en de financiële effecten van deze crisis komen wij bij de behandeling van de kadernota terug. In deze jaarrekening volstaan we met een korte passage in de paragraaf ‘Gebeurtenissen na balansdatum’.

Beïnvloedbaarheid kosten sociaal domein

Er blijft spanning bestaan tussen onze ambitie om een sociale gemeente te zijn en het geld dat daarvoor beschikbaar is. Uitkeringen worden gecompenseerd vanuit de BUIG-gelden van het Rijk. De invoering van het abonnementensysteem in de Wmo zorgt voor een verdere stijging van het aantal aanvragen. Dit wordt echter niet voldoende gecompenseerd. Dit kost iedere gemeente, zo ook Etten-Leur, steeds meer geld. En ook de kosten van Jeugdzorg blijven toenemen. We hebben uiteraard gekeken naar de beïnvloedbaarheid van de kosten in het sociaal domein. We kiezen er in onze gemeente voor om aan de voorkant te investeren om duurdere zorg op een later moment te voorkomen. Goede afspraken met onder andere scholen, huisartsen en activiteiten in wijken en buurten, helpen daarbij. Maar deze vormen van preventie kosten ook geld. Het levert tot op heden niet de financiële voordelen op die we wensen. Het is zoeken naar een betere balans tussen financiële betaalbaarheid en wenselijke zorg. Onze aanpak past bij de sociale gemeente die we willen zijn. Daarbij is ons doel de zelfredzaamheid van inwoners te bevorderen. Een sociaal vangnet is nodig om de stap naar zelfredzaamheid mogelijk te maken.

Initiatieven op het gebied zorg en welzijn

De sociale gemeente zijn we samen met onze inwoners en partners. Samen met initiatiefnemers zorgen we voor onze kwetsbare inwoners. Een goed voorbeeld daarvan is ‘Het Stekkie’, een samenwerking van Ggz Breburg, Amarant en Surplus Welzijn, waar inwoners sinds 2018 zonder indicatie terecht kunnen voor dagbesteding. Enerzijds kost ons dat subsidie, anderzijds denken we hiermee kosten in de Wmo te besparen. In het slechtste geval gaan deze kosten en voordelen gelijk op. Daartegenover staat dat bezoekers aan Het Stekkie aangeven de laagdrempeligheid, de saamhorigheid onderling en de sfeer erg fijn vinden. Dat we in onze gemeenschap samen voor een vangnet zorgen, blijkt wel uit de mooie initiatieven in Etten-Leur. Zoals ‘WindMee’, een gezinshuis waar kwetsbare kinderen een veilig thuis vinden om hun weg naar volwassenheid te vinden. Er zijn veel meer initiatieven in Etten-Leur op het gebied van zorg en welzijn. We zijn trots op inwoners die op deze manier een waardevolle bijdrage leveren aan de gezamenlijke verantwoordelijkheid die we hebben voor kwetsbare inwoners.

Andere mooie resultaten in 2019 zijn onder andere:

• Duurzaamheid, de energietransitie en klimaatadaptatie zijn onderwerpen die in 2019 steeds concreter op de agenda kwamen. De gemeente verleende een vergunning voor het eerste grote zonnepark in Etten-Leur. En de regiogemeenten werkten aan een gezamenlijk plan voor de energietransitie;
• Woningbouwplannen zijn voorbereid en vastgesteld. Veelal binnenstedelijke projecten waarvoor de bouw in 2020 start. In deze collegeperiode zullen we meer dan 800 woningen realiseren. Met oog voor specifieke doelgroepen en de woonbehoefte in Etten-Leur. Voor het bouwen op nieuwe locaties is een Milieu-effect-rapportage (MER) in de maak. In 2019 voerden we met vele inwoners gesprekken over mogelijke locaties en de effecten hiervan. Op basis van die gesprekken voegden we onderwerpen toe aan dit onderzoek, met name op het gebied van verkeersafwikkeling;
• We stelden in 2019 het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) vast. Etten-Leur beschikt over relatief nieuwe onderwijsgebouwen, waarbij het concept van Brede Scholen leidend was. De volgende fase is om de gebruiksfunctie van deze gebouwen te optimaliseren. Daartoe is met IHP een aanzet gemaakt. In 2020 werken we dit verder uit.
• Etten-Leur doet zelf veel met heldere taal, maar ook voor laaggeletterden zetten we allerlei activiteiten op. In 2019 sloten we een Taalakkoord met de andere De6-gemeenten (Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen en Zundert), waren er volop activiteiten in ons Taalhuis en werkten we aan een lokaal taalnetwerk. Ook is er hulp voor de digitale vaardigheden van onze inwoners;
• Op het gebied van economie werken we veel samen met andere gemeenten in Regio West Brabant (RWB)-verband of in kleiner verband met Breda, Oosterhout en Moerdijk, afhankelijk van het vraagstuk. In 2019 besloten we tot aankoop van het Fri-Jado terrein. Dit terrein wordt na overdracht herontwikkeld. En we verkochten het laatste stuk grond dat nog beschikbaar was voor ontwikkeling aan het Trivium. Wat betreft de lokale ondernemers bezuinigden we op het sociaal-economisch beleid en dat merken we. Gezien de financiële opgave is dit begrijpelijk, maar dit leidt tot minder nieuwe initiatieven in de samenwerking.
• We werkten flink door aan de Omgevingsvisie. We hebben nu 60% daarvan gereed. Ook hebben we veel gedaan voor de invoering van de (inmiddels uitgestelde) Omgevingswet.
• De rekenkamer deed onderzoek naar de gang van zaken van informatieveiligheid en privacy in Etten-Leur en bracht in oktober haar rapport uit. Een van de conclusies was dat Etten-Leur de zaken serieus aanpakt. Inmiddels heeft de gemeente verschillende verbeteringen doorgevoerd die tegemoetkomen aan de aanbevelingen van de Rekenkamer;
• En tot slot noemen we hier afval. De aanbesteding en de hoogte van de tarieven heeft ons allen in 2019 beziggehouden. Helaas met als resultaat dat de afvaltarieven in Etten-Leur flink zijn gestegen.

Participatie en samenwerking met de inwoners en andere partners

In 2019 gebeurde er veel op het gebied van participatie en samenwerking met onze inwoners en andere partners. We rondden het onderzoek naar leren in participatietrajecten af en pasten ons beleid aan in de uitvoeringsnota Participatie ‘Samen maken we Etten-Leur’. In allerlei projecten proberen we nog eerder met inwoners en partners samen op te trekken. Denk aan het Oderkerkpark, diverse woningbouwprojecten, de aanpak van de resultaten van de ondernemerspeiling, acties vanuit het veiligheidsbeleid, enzovoort. De voorbereidingen voor de invoering van de Omgevingswet helpen daarbij. Hoe wij omgaan met initiatiefnemers, met het organiseren van een omgevingstafel en met vroegtijdig nadenken over participatie, is wezenlijk aan het veranderen. In diverse experimenten doen we hier ervaring mee op. Ook al wordt de invoering van de Omgevingswet verder uitgesteld, deze manier van werken past bij de visie van Etten-Leur. We zien nog veel meer kansen voor participatie en samenwerken met onze inwoners en andere partners in de komende jaren. We willen hier meer ervaring mee opdoen en er - met vallen en opstaan - nog beter in worden. Het doet ons deugd dat ook de gemeenteraad verder wil ontwikkelen op dit gebied onder andere door initiatieven van de raadswerkgroep participatie. Zo leren we samen hoe we participatie verder kunnen verbeteren.

Onze financiële positie laat ons niet los

Het is mooi om te vertellen wat er allemaal gebeurt in onze fijne gemeente, maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn. De financiële positie heeft ons in 2019 al de nodige kopzorgen gekost en dat zal de komende tijd nog wel zo blijven. De uitdaging om voorzieningen betaalbaar te houden, om het kwaliteitsniveau van het openbaar gebied in onze gemeente vast te houden, de sociale gemeente te zijn die we willen zijn, staat op gespannen voet met onze financiële positie. Dat zien we in de jaarrekening die voor u ligt, maar ook bij de volgende begroting zullen we het gesprek met elkaar voeren hoe we de financiële positie kunnen verbeteren. We vertrouwen erop dat we dit samen aankunnen.

Het college van burgemeester en wethouders